İstanbul'dan Dali geçti
Gerçeküstü bir sanat, gerçeküstü bir usta, gerçeküstü bir sergi! Eğer hala Dali'ye tanışmadıysanız, artık şansınız kalmadı. Ama üzülmeyin, bu yazıda "İstanbul'da Bir Sürrealist: Salvador Dali" sergisi ve Dali hakkında bütün aradıklarınızı bulacak
Haber: Yasemin Taşlıca, Güniz Başaran

Salvador Dali ismi, bizim tanıdığımız Salvador'a verilmeden önce, kendisinden üç yıl önce doğan ağabeyine verilmişti. Ne yazık ki ağabey Salvador -daha sonraları menenjit ya da babasının öfke nöbetlerinden birinde aldığı darbe yüzünden olduğu anlaşılacaktı- doğduktan sadece 21 ay sonra hayata gözlerini yumdu. İkinci Salvador Dali, 11 Mayıs 1904'te doğduğunda, ondan tam dokuz ay on gün önce ölen ağabeyinin yasının yıllar sonra bile tutulduğu bir hayata başlayacağından henüz haberdar değildi.
Hayatının aşkı Gala'yla olan çalkantılı, tutkulu ve garip ilişkisi, annesine duyduğu -bizce- hafif ensest aşkı, delilik ve yaratıcılığın sınırlarını zorladığı hayatına veda ettiğinde 85 yaşını çoktan doldurmuştu bile...

Bir sürrealist, bir dahi, bir deli
Salvador Dali'nin eserlerini çoğu zaman "olağanüstü" , "sıradışı", "yaratıcılık dehası" diye adlandırsak da, dürüst olmak gerektiğinde, onu tamamen anlayabildiğimizi söylemek oldukça zor.Ancak Dali'nin hayatına girip çıkan kişiler bu konuda bize yardımcı olabilirler: Luis Bunuel ve Federico Garcia Lorca gibi avangart sanatın temsilcileri, André Breton ve Paul Eluard (aynı zamanda Gala'nın da eşi) gibi sürrealist akımın en ateşli temsilcileri, bilim dünyasını "bilinçaltı" gibi bir gerçekle tanıştıran psikiyatr Sigmund Freud ya da moda dünyasının en sıradışı ve öncü isimleri; Christian Dior, Coco Chanel...Dali'nin bu kişilerin hepsinden etkilenip, hepsini etkileyerek eserlerini oluşturduğu aşikar.
Gençliğinde utangaç, sıkılgan ve sessiz bir tip olduğunu öğrendiğimizde ise bu kadar aktif bir sosyal hayatın içersinde yer alması bizi oldukça şaşırttı. Ya da belki de, kendini söz veya jestleriyle değil, fırçasıyla ifade edebilmesini sağlayan ve içindeki "deli-dahi"yi ortaya çıkaran, düşündüğümüzün tam tersine, utangaçlığı, sıkılganlığı ve sessizliği olmuştur...

Yalnızca bir ressam değil
Dali tablolarının en belirgin özelliği ise formlarıyla tamamen oynanmış insan bedenleri ve nesnelerden oluşmaları. Freud'un Dali üzerindeki derin etkisine ve çocukluğundan beri maruz kaldığı evdeki matem ortamının yarattığı bunalımları, travmaları, halüsinasyonların tüm yansımalarına eserlerinde sıkça rastlıyoruz. Bilinç ve bilinçaltının çatıştığı, delilikle dahiliğin iç içe geçtiği tablolar, Dali'nin "gerçekten de gerçeküstü" bir sanatçı olmasının en somut kanıtı halini alıyorlar.
Kendisini asla yalnızca bir "ressam" olarak tanımlamayan Salvador Dali, içinde gizlediklerini bilinçsizce dışarı çıkarabileceği filmler de çekti. Tabii yine sıradışı ve alışılmadık filmler oldu bunlar. Gelelim yaklaşık 50 yıl boyunca inişli çıkışlı bir birliktelik yaşadığı büyük aşkı Gala'ya. Gala, Dali'nin yalnızca sevgilisi değil, aynı zamanda menajeri ve ilham perisiydi.
Dali, kendisinden on yaş büyük ve yakın arkadaşı Paul Eluard'ın eşi olan Gala'ya öylesine tutkundu ki, onun ahlakdışı ilişkilerinden, hovarda ve sapkın tavırlarından bile zevk alıyordu. Freud'dan sonra Dali'nin şifrelerini en iyi çözümleyen kişi yine bu rus kadındı.

Ve bir sürrealist İstanbul'da
Son yıllarda, bir çok büyük sergiye evsahipliği yapmış olan Sabancı Müzesi'nde bu defa da sürrealist Dali'yi tanıma fırsatını yakaladık. Üstelik bu sergi ile ilk defa bu kadar çok Dali eseri İspanya dışında bir yerde sanat severlerin karşısına çıkıyor. Toplam 385 eser Barcelona figUres'teki Dali Tiyatro ve Müzesi'nden getirilmiş. Isısı düşen uçak kabininde eserlerin zarar görmesini engellemek için her biri özel klimalı sandıklarda İstanbul'a getirilmiş ve sergi bitiminde de yine zararı önlemek için eserler Türkiye'de 2 sene dinlendirilip öyle geri gönderilecekler.
Çocukları Dali ile tanıştırmak amacıyla hazırlanmış bir kaç atölye çalışması da göz ardı edilemeyecek etkinliklerden. Yumuşak Portreler’, ‘Çılgın Tasarımlar’, ‘Sürreal Fotoğraflar’ ve ‘Bilmece Resimler’ adlı eğitim programları serginin ayrıntılarındandı.


Anasayfa | Bağlantılar | Hakkımızda | İletişim | Site Haritası Gsü Bim 2010 & Ver. 1.0.0.3