Atılan bombalar Kaddafi’ye mi Libya halkına mı?

 



 
Nato’nun Libya’ya müdahalesi ertesinde dünya kamuoyu, sivil ölümleri engelleme gayesiyle havalanan uçakların kimin çıkarını koruduğu hususunda net bir şey söyleyemiyor. Biz de resmi daha net görebilmek için Libya – Türkiye Dostluk Derneği’nde görev yapan Mimar Sinan Üniversitesi Tarih bölümü öğretim görevlisi Prof. Dr. Süleyman Kızıltoprak’la konuştuk.

 

Haber: Serra Avidor

Tunus ve Cezayir’de başlayan, Mısır’da 30 yıllık Mübarek iktidarını deviren özgürlük dalgası Libya’ya vardığında, Kaddafi kolay kolay indirilemeyeceğini söylüyordu. Ayaklanmayı daha hazırlıklı karşılayan Kaddafi, güneydeki şehirlere saldırdığında bütün riskleri aldığını gösterdi. Bu noktada NATO devreye girdi ve Libya’nın hava sahasını kontrol altına aldı. Ertesinde Kaddafi’nin meşruiyetini kaybettiğini açıklayan NATO’nun büyük devletleri, böylece Libya’da yeni bir düzene gidildiğinin haberini vermiş oldu. Peki bu sıcak gelişmelerin tarihi akış içerisindeki yeri ne ? Büyük fotoğrafta ne değişiyor ?

Libya’da ayaklananlar kimdir?

Ayaklananlar eski kral İdris Sunusi’nin bölgesinde bulunuyorlar.1969’da Kaddafi bu bölgede İdris Sunusi’ye karşı darbe yaptı. Daha sonralarda bu bölge Kaddafi’nin otoritesini tanımadığını çeşitli vesilelerle gösterdi. Kaddafi buraya yeterli yatırım yapmadı, sokaklarını bile temiz tutmadı. Kısacası buradaki halkı memnun etmedi. Böylelikle burada Kaddafi’ye karşı tepki doğdu. Zaten şu an Kaddafi’nin bayrağı yerine İdris Sunusi’nin bayrağı dalgalanıyor orada.

Kaddafi Batılı güçlere karşı mücadele veren birisi olarak gelmişti iktidara…

Kaddafi Habib Burgiba, Cemal Abdülnasır gibi liderler büyük kurtarıcılar olarak geldiler. Sömürgeci devletlere karşı bir bağımsızlık savaşı verildi. Ama bağımsızlık savaşı verirken gösterdikleri başarıyı ülkeyi yönetirken göstermediler.

Kaddafi neler yaptı Libya’da?

Kaddafi İtalyan üssünü  ve Afrikada’daki en büyük Amerikan üssünü kapattı. Petrolü millileştirdi. Ama zamanla Libya’nın petrolünü en çok işleten Alman-Fransız ortaklığında bir şirket oldu. Daha sonra da Amerikalı bir şirket işletti. Yani Amerika ile çatışırken bile Amerikalı şirketler Libya’da petrol çıkarttı. Bu durum dünya ekonomik düzenindeki enerji piyasalarının yapısıyla ilgili.

Operasyon kararı nasıl alındı?

Operasyon kararı BM’nin kuruluş sözleşmesinin 2. maddesini 7. fıkrasına dayanarak alındı. Ama Kaddafi BM’nin kararını ve ateşkesi kabul ediyorum dediğinde beklemediler ve Fransa’nın öncülüğünde bombalama başlattılar. Aslında bu çok haksız bir uygulama. BM Güvenlik Konseyi’nin kararı, Libya’nın hava sahasının uçuşa kapanması yönünde. Ama o kadar muğlak bir ifadeyle alınıyor ki karar yapılan her müdahaleye meşruiyet kazandırıyor.

Operasyonu bir kılıfa soktular ve burada Kaddafi’den çok Libya halkı cezalndırılıyor. Yapılması gereken şey operasyonun bu noktada durdurulması ve devreye diplomasıi sokularak Kaddafi’nin silah kullanmadan yönetimden el çekmesini sağlamak.

BM uluslararası adaleti sağlayacak bir kurum mu?

BM yapısı itibariyle gayri adil bir durumda. Beş devletin patronajına girmiş bir BM’den söz ediyoruz. Bu da dünyadaki dengelerin yanlış temsil edildiğini gösteriyor. Uluslararası siyasal düzen de adil değil. Örneğin Batılı devletlerle iyi ilişkiler içerisinde olan Suudi Arabistan’da belediye seçimleri bile yapılmıyor. Ama oraya değil de şeytanlaştırılan Kaddafi’ye bomba yağıyor. Bu bombalar Kaddafi’ye mi yoksa Libya halkına mı bunu sorgulamak gerekir.

Müdahalenin ardında çıkarlar mı var?

Çok doğru söylediniz, çıkarlar devrede. Libya’nın petrol rezervlerinin birkaç trilyon dolar olduğu hesaplanyor. Berlusconi ve Sarkozy’nin Kaddafi ile en son yaptıkları anlaşma 10 milyar avroydu. 10 milyar avroluk çıkarlar için Kaddafi Elsee Sarayı’nda devesiyle birlikte çadırında ağırlandı.


Anasayfa | Bağlantılar | Hakkımızda | İletişim | Site Haritası Gsü Bim 2010 & Ver. 1.0.0.3