Marjinalliğin Gerçekliği, Gerçekliğin Tutkusu

Kutluğ Ataman, İstanbul Modern’de açılan sergisiyle ‘eve döndü’. ‘İçimdeki Düşman’ sergisinde, Ataman sıra dışı insanların hayatla­rına yaklaşıyor, onların gerçekliklerini videolarla izleyiciye aktarı­yor. Sanatçının 13 yıllık video çalışmalarının bir seçkisi olan ser­gi, 6 Mart’a kadar açık.

Haber: Nilay Vardar, Gözde Kazaz 

Sondan başlayalım: Sergiyi gezdikten sonra ikimizin de aklından geçen, ‘Kutluğ Ataman, bu insanları nasıl bul­muş ve onlarla nasıl bu kadar içten bir iletişim kurmayı başarmış?’ sorusuydu. 90’lı yıllarda çeşitli nedenlerle kimlikle­rini saklamak için peruk takan dört kadın, Lozan’da diyaliz ma­kinesine bağlı bir travesti, evinde 30 bin güve yetiştiren Stefan ve tüm hayatını evindeki 900 çiçek tohumuna adamış Veroni­ca… Günlük hayatta karşılaşmamızın zor olduğu bu karakter­lerin dünyalarını merak etmeye başlıyoruz videoları seyrettik­çe. Belki ironik bir şekilde bir ekran aracılığıyla dolaysız bir iliş­ki kurmaya bile yaklaşıyoruz. Aslında, Kutluğ Ataman’ın sergiyi gören insanlarda oluşturmak istediği etki tam da bu:

“İnsanların, niye insanları konuşturduğumu, enstalasyonlarımın nasıl işlediğini düşünmelerini istiyorum.” diyen Ataman ekliyor: “Seyirciyi, filmleri ve şahısları göründükleri gibi kabul etmeye değil de alt metne bakmaya davet ediyorum.”

“Bu insanlar kendi benliğimin uzantıları”

Kutluğ Ataman’ı birçok kişi, Perihan Maden’in ‘İki Genç Kızın Romanı’dan uyarladığı ‘İki Genç Kız’ ve ‘Lola Bilidikid’ filmleri­nin yönetmeni olarak tanıyor. Oysa sanatçının videoları, 1997 yılında katıldığı ‘Uluslararası İstanbul Bienali’nden beri, yurt dı­şında ve Türkiye’de birçok bienal ve müzede sergileniyor. Küra­törlüğünü Levent Çalıkoğlu’nun yaptığı ‘İçimdeki Düşman’ ser­gisi, Ataman’ın kariyerinde önemli bir yer teşkil ediyor; zira sa­natçı yurtdışında birçok işiyle tanınsa da, Türkiye’de bugüne kadar çok az sayıda çalışması sergilenmişti. Bu yüzden ser­gi, Ataman’ın 13 yıllık video kariyerinin retrospektifi niteliğinde.

Sergide, Kutluğ Ataman’ın 11 video çalışması sergileniyor. Her çalışmada, sıra dışı diyebileceğimiz insanlarla ilgilenen Ataman, bu seçimini, konu edindiği insanları “kendi benliğinin uzantıla­rı, kendi otoportreleri” ol­masına bağlayıp ekliyor: “İnsanlarla film yapmamın sebebi sadece ilginç olma­ları değil, benimle aynı so­runlara veya saplantılara sa­hip olmaları...” Sergide, işlerinin çoğunda Ataman’ın ekrana yansıttığı kişiler, yaptıklarını göstermenin yanı sıra an­latıyorlar da. Seyirci, sanatçı ve ‘göste­rilen’ arasındaki samimi bir muhabbe­te tanıklık ediyor. Ataman, videola­rında kişilerin konuşmasına neden önem verdiğini şöyle açıklıyor: “Kişinin tarihini ve gerçekliği ye­niden yazışı gibi olağanüstü bir şeye ancak konuşma sırasında şahit olabiliriz. Becerebildiği­miz tek anlamlı faaliyet konuş­maktır.”

Kurgu içinde kurgu

‘Ruhuma Asla’ enstalasyonunda, kendisini Türkan Şoray’la öz­deşleştiren bir travesti, farklı televizyon ekranlarına bölünmüş görüntülerde 3 saat boyunca hayatını anlatıyor. Loş mekan­da bulunan, eski Türk filmlerinden alışık olduğumuz koltukla­ra oturduğumuzda, Ceyhan bize hem kişisel tarihini anlatıyor, hem de peruklar ve takma kirpiklerle kendi bedenini kurgulayı­şını gösteriyor.

Ataman’ın bu sene hazırladığı çalışması ‘Dilenciler’ de ise, Türkiye’deki çeşitli yerlerden çekilmiş 7 dilenci görüntüsü bizi karşılıyor. Biz hangisinin gerçek hangisinin yönetmenin kurgu­su olduğunu düşünürken, bir yandan da dilencilerle günlük ha­yatta kurmadığımız- belki de bazen kaçındığımız- göz teması­nı kuruyoruz. Gelelim, sanatçının kendisini baştan kurguladığı ‘Türk Lokumu’ çalışmasına... Göbek dansının tüm klişelerinin karikatürize edil­diği bu performansta, batının, lokum ve dansöz klişesine yasla­nan Türkiye algısına bir gönderme var. Ataman, bu gönderme­yi yaparken bir yandan da toplumun kadına bakışını, ‘o’ kadının yerine kendisini geçirerek kırıyor. Gerçeklik ve kurgu arasında sınırların ortadan kalktığı ‘İçimdeki Düşman’ı 6 Mart’a kadar İstanbul Modern’de görmek mümkün. Naçizane bir tavsiye: Sergiye en az üç saatinizi verin.


 


Anasayfa | Bağlantılar | Hakkımızda | İletişim | Site Haritası Gsü Bim 2010 & Ver. 1.0.0.3